Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, cải cách và Biển Đông (lớp 11)

Chọn A. Năm 1075, Lý Thường Kiệt chủ động đem quân đánh vào các căn cứ tập kết quân, lương của nhà Tống ở vùng biên giới phía nam nước Tống, rồi rút về xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt, đánh bại quân Tống năm 1077.

• B, C: ta đánh giặc khi chúng đã tiến vào lãnh thổ (Đông Bộ Đầu, Rạch Gầm – Xoài Mút).
• D: nhà Hồ chủ yếu phòng thủ bằng thành lũy và thất bại.

Chọn C. Ngày 10-12-1427, tại Hội thề Đông Quan, tướng Minh là Vương Thông cam kết rút hết quân về nước. Lê Lợi tạo điều kiện cho quân Minh rút về, vừa tránh thêm đổ máu cho hai bên, vừa mở đường cho quan hệ hòa hiếu, giữ yên biên giới lâu dài.

• A sai: nghĩa quân vừa đại thắng, đang ở thế mạnh.
• B sai: theo hội thề, quân Minh phải rút khỏi toàn bộ đất nước.
• D sai: không có liên kết nào như vậy; kháng chiến chống quân Xiêm diễn ra năm 1785, hơn ba thế kỉ sau.

Cần nhớ: kết hợp chiến đấu với ngoại giao, kết thúc chiến tranh bằng biện pháp mềm dẻo sau thắng lợi quân sự là bài học xuyên suốt của các cuộc kháng chiến.

Chọn D. Ngô Quyền (938) và Trần Quốc Tuấn (1288) đều cho cắm cọc gỗ dưới lòng sông, tính đúng con nước, nhử thuyền giặc vào bãi cọc khi triều lên rồi đánh khi triều rút, khiến thuyền giặc mắc cọc, vỡ đắm.

• A sai: năm 938, thủy quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy đang tiến vào nước ta; chỉ năm 1288 mới là đánh quân giặc đang rút về.
• B sai: năm 938 do Ngô Quyền chỉ huy.
• C sai: năm 938, đối thủ là quân Nam Hán.

Cần nhớ: cùng trận địa, cùng cách đánh, nhưng khác đối thủ, khác người chỉ huy và khác thời điểm (giặc tiến – giặc rút).

• a) Đúng. Thông tin nêu trực tiếp trong tư liệu.
• b) Sai. Theo tư liệu, ta tiêu diệt thủy quân giặc khi chúng rút về theo đường sông.
• c) Đúng. Mất lương thực khiến quân Nguyên không thể đánh lâu dài, phải rút quân – tạo thời cơ cho trận Bạch Đằng.
• d) Sai. Tư liệu nhấn mạnh cách đánh: đóng cọc, lợi dụng thủy triều, mai phục. Thắng lợi nhờ nghệ thuật quân sự và chọn đúng thời cơ, thể hiện cách lấy ít địch nhiều.

• a) Đúng. Nguyễn Ánh cầu cứu Xiêm (1784), Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh (1788).
• b) Sai. Nguyễn Huệ lên ngôi ngày 22-12-1788, trước khi tiến quân ra Bắc, để có danh nghĩa chính thức tập hợp lực lượng chống giặc.
• c) Đúng. Tư liệu: bố trí trận địa mai phục trên sông Tiền, nhử thuyền giặc vào rồi đánh.
• d) Đúng. Theo tư liệu, quân Xiêm kéo vào Gia Định và bị đánh tan trên sông Tiền (Nam Bộ); quân Thanh chiếm Thăng Long và bị đánh bại ở Ngọc Hồi – Đống Đa (Bắc Bộ). Quân Tây Sơn đã đánh thắng ngoại xâm ở cả hai đầu đất nước.

Cần nhớ: 1785 – quân Xiêm – Rạch Gầm – Xoài Mút; 1789 – quân Thanh – Ngọc Hồi – Đống Đa.

Chọn B. Đầu năm 1258, quân dân nhà Trần phản công ở Đông Bộ Đầu (Thăng Long), quân Mông Cổ thua chạy về nước.

Bẫy: ba lần kháng chiến thời Trần đều có những trận đánh ở vùng Thăng Long và trên sông, rất dễ lẫn. Mỗi lần có trận tiêu biểu riêng: lần thứ nhất (1258) – Đông Bộ Đầu; lần thứ hai (1285) – Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp; lần thứ ba (1287–1288) – Vân Đồn, Bạch Đằng.

• D: kháng chiến chống Tống diễn ra thời Lý, trận quyết chiến ở phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Cách nhớ: "Một – Đông Bộ Đầu; Hai – Hàm Tử, Chương Dương; Ba – Vân Đồn, Bạch Đằng".

Cải cách của Hồ Quý Ly (cuối thế kỉ XIV – đầu thế kỉ XV); cải cách của vua Lê Thánh Tông (thế kỉ XV); cải cách của vua Minh Mạng (nửa đầu thế kỉ XIX, trọng tâm là những năm 1831–1832).

Sai. Lê Thánh Tông chia cả nước thành 13 đạo thừa tuyên; chia 30 tỉnh và phủ Thừa Thiên là cải cách của vua Minh Mạng (1831–1832).

(2) 938 → (1) 1077 → (3) 1427 → (4) 1785.

Nhiều chính sách đụng chạm quyền lợi của các tầng lớp, chưa phù hợp thực tế và chưa được lòng dân; nhà Hồ không đoàn kết được toàn dân, chủ yếu dựa vào thành lũy để phòng thủ nên thất bại (1407).

Ví dụ: từ thế kỉ XVII, chúa Nguyễn lập đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải ra khai thác, quản lí các đảo; thời Nguyễn, các vua Gia Long, Minh Mạng cử thủy quân ra đo đạc, cắm mốc, dựng bia; năm 1951, đại diện Việt Nam tuyên bố chủ quyền tại Hội nghị Xan Phran-xi-xcô mà không nước nào phản đối.