Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2027 môn Ngữ văn — Đề ôn luyện số 22

(1) Năm giờ chiều, cổng trường tôi lúc nào cũng có một hàng dài trước mấy quầy đồ uống. Trà sữa, nước ngọt có ga, nước trái cây đóng chai…: bạn nào cũng cầm một cốc to, đá lạnh, như một phần thưởng nhỏ sau một ngày học dài. Tôi từng là khách quen của những quầy ấy, và tôi không cho rằng đồ uống ngọt là thứ có tội. Nhưng uống chúng mỗi ngày mà không biết mình đã nạp vào bao nhiêu đường là một thói quen cần nhìn lại; biết “đếm” vị ngọt trong cốc nước của mình là điều người trẻ nên học từ sớm.

(2) Lượng đường trong đồ uống thường nhiều hơn ta tưởng, vì nó biết cách “tàng hình”. Một thìa đường rắc lên bánh thì ai cũng thấy, còn bảy, tám thìa đường đã tan trong cốc nước thì chẳng ai nhìn ra; đá lạnh lại làm vị ngọt dịu đi trên đầu lưỡi, khiến ta tưởng mình đang uống một thứ “mát”, “nhẹ”. Học kì trước, câu lạc bộ Sinh học của trường tôi đọc nhãn mười hai loại đồ uống đóng chai, đóng lon bán quanh cổng trường và thấy tám loại có từ 25 gam đường trở lên trong một chai hay một lon, tức là chỉ một lần uống đã chạm mức mà nhiều khuyến nghị dinh dưỡng khuyên không nên vượt quá trong cả một ngày. Những thìa đường tàng hình ấy cứ thế đi vào cơ thể ta mỗi chiều mà ta chẳng hề hay biết.

(3) Khi đã thành thói quen, vị ngọt bắt đầu đòi giá. Uống nhiều đồ uống có đường thường xuyên làm răng dễ sâu, cơ thể dễ thừa cân, béo phì, về lâu dài còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường típ 2. Hơn nữa, đồ uống ngọt mang lại khá nhiều năng lượng nhưng thường không làm ta no như khi ăn; uống xong một cốc trà sữa, ta vẫn ăn đủ bữa tối, và phần năng lượng thừa cứ thế tích lại. Ta quên rất nhanh những cốc nước mình đã uống, nhưng cơ thể thì không quên.

(4) Vị giác của con người cũng có thói quen. Uống ngọt mãi, đầu lưỡi quen dần, phải ngọt hơn nữa mới thấy “đã”; vị ngọt thanh của quả ổi, củ khoai luộc hay vị mát của cốc nước lọc bỗng trở nên nhạt nhẽo. Hồi lớp mười, sau gần một năm ngày nào cũng uống một cốc trà sữa, tôi nhận ra cốc sữa đậu nành không đường ở căng tin, thứ tôi từng rất thích, giờ nhạt như nước lã, còn chai nước lọc mang theo thì để nguyên đến chiều. Vị ngọt, khi được nuông chiều, có thể lấy đi của ta niềm vui thưởng thức những vị khác.

(5) Có bạn sẽ bảo: học đã căng thẳng, một cốc trà sữa là niềm vui nhỏ, việc gì phải tính toán. Tôi đồng ý rằng niềm vui ấy chính đáng. Điều đáng lo không nằm ở một cốc, mà ở hai chữ “mỗi ngày” và ở chỗ ta không biết mình đang uống gì. Vị ngọt nên là một ngày hội nhỏ, thỉnh thoảng mới đến và đến thì được đón vui vẻ, chứ đừng biến thành bữa cơm thường ngày.

(6) Tôi gọi đó là “làm chủ khẩu vị”: để chính mình, chứ không phải thói quen hay những lời quảng cáo, quyết định mình uống gì, uống bao nhiêu và vì sao. Làm chủ khẩu vị không có nghĩa là cấm tiệt vị ngọt; nó có thể bắt đầu từ một việc nhỏ như đọc nhãn trước khi mua. Lần tới, trước khi cắm ống hút, hãy thử tự hỏi: trong cốc này có bao nhiêu thìa đường mà mình không nhìn thấy?

(Ngữ liệu do ToanKhonTech biên soạn)

Chú thích: đái tháo đường típ 2: bệnh rối loạn chuyển hóa khiến lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, thường gắn với lối sống ít vận động và ăn uống không hợp lí; khuyến nghị dinh dưỡng: lời khuyên về mức ăn uống hợp lí do các cơ quan, tổ chức y tế đưa ra.