Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2027 môn Ngữ văn — Đề ôn luyện số 16

(1) Ai cũng biết số điện thoại 115. Nhưng giữa lúc gọi số ấy và lúc xe cấp cứu đến nơi là một quãng thời gian mà ít người nghĩ tới: năm phút, mười phút, có khi lâu hơn nếu đường đông hay nhà ở xa. Trong quãng thời gian ấy, người có thể giúp nạn nhân không phải là bác sĩ, mà là người đang đứng gần nhất. Vì thế, tôi cho rằng mỗi người, kể cả học sinh, nên học sơ cứu như học một kĩ năng sống, chứ không phó mặc hoàn toàn cho ngành y.

(2) Có những tai nạn mà vài phút đầu quyết định tất cả. Khi một người ngừng thở, não không còn được nuôi bằng oxy và chỉ sau vài phút đã bắt đầu bị tổn thương. Một người bị đứt tay sâu có thể mất rất nhiều máu nếu không ai biết ép chặt vết thương. Những phút đầu tiên ấy là một bến sông chưa có đò: người bị nạn đứng ở bờ bên này, còn bác sĩ và bệnh viện ở mãi bờ bên kia. Nếu những người xung quanh chỉ biết đứng nhìn, quãng sông ấy có thể trở thành ranh giới giữa sống và chết.

(3) Điều đáng mừng là những kĩ năng ấy hoàn toàn học được, và người học không nhất thiết phải là người lớn. Tết năm ngoái, giữa bữa cơm đoàn tụ, đứa em họ bốn tuổi của tôi bị hóc một hạt lạc, mặt tím tái, không khóc được thành tiếng; chị Hạnh, học sinh lớp 11, vừa được học sơ cứu ở trường hai tuần trước, liền đứng sau lưng em, vòng tay ép mạnh vào vùng bụng trên rốn mấy lần cho đến khi hạt lạc bật ra. Ở đây chẳng có phép màu nào cả, chỉ có một thao tác đơn giản đã được học trước và một người đủ bình tĩnh để làm đúng. Một buổi học vài giờ, vì thế, có khi đổi được cả một mạng người.

(4) Có người ngại học sơ cứu vì sợ làm sai. Nỗi lo ấy có lí, nhưng điều đáng lo hơn là làm sai vì chưa từng được học. Khi gặp nạn, người ta thường làm theo phản xạ hoặc theo mẹo truyền miệng: bôi kem đánh răng, nước mắm lên vết bỏng, thò tay móc họng người bị hóc, vội vàng đỡ dậy người vừa ngã xe. Những việc làm xuất phát từ lòng tốt ấy đôi khi lại khiến vết bỏng nặng thêm, dị vật trôi sâu hơn, chấn thương ở cột sống trầm trọng hơn. Sơ cứu đúng thì không phức tạp: gọi ngay 115, giữ an toàn cho mình và nạn nhân, dội nước sạch và mát lên vết bỏng, ép chặt vết thương đang chảy máu, không tự ý di chuyển người có thể bị chấn thương cột sống.

(5) Hơn thế, một người biết sơ cứu thường không cứu người một mình. Ở nơi xảy ra tai nạn, khi có một người bình tĩnh biết mình phải làm gì, những người khác cũng biết mình nên làm gì: người gọi cấp cứu, người giữ trật tự, người tìm khăn sạch, người ra đầu đường đón xe. Lòng tốt có thêm hiểu biết thì không còn lúng túng mà trở thành hành động đúng. Tôi gọi những người ấy là “người ứng cứu đầu tiên”: họ không mặc áo blouse, không có còi hụ, nhưng là mắt xích đầu tiên giữ lấy sự sống.

(6) Mỗi người biết sơ cứu là một nhịp cầu bắc qua bến sông chưa có đò kia, đưa người bị nạn sang tới bàn tay của thầy thuốc. Một lớp học có mười bạn biết sơ cứu là một lớp có mười nhịp cầu. Đừng đợi đến khi gặp nạn mới tiếc vì chưa học. Hãy học trước, để khi những phút đầu tiên ấy đến, ta không phải đứng nhìn trong bất lực.

(Ngữ liệu do ToanKhonTech biên soạn)

Chú thích: 115: số điện thoại gọi cấp cứu y tế ở Việt Nam; sơ cứu: những việc làm ban đầu, tạm thời để giúp người bị nạn trước khi được nhân viên y tế chăm sóc; dị vật: vật lạ (hạt, mẩu xương, đồ chơi nhỏ…) lọt vào đường thở hoặc cơ thể; còi hụ: còi phát tiếng kêu dài, liên tục của xe cấp cứu, xe cứu hỏa.